งานเทศกาลภาพยนตร์เมืองคานส์ ซึ่งเป็นหนึ่งในงานสำคัญระดับนานาชาติ มีประวัติความเป็นมาที่น่าสนใจ โดยก่อตั้งขึ้นเพื่อตอบโต้เทศกาลหนังเวนิสที่ถูกครอบงำโดยอิทธิพลของนาซีเยอรมนีและฟาสซิสต์อิตาลีในช่วงปี ค.ศ. 1938 การเลือกสถานที่จัดงานระหว่างเมืองคานส์, บียาริตส์ และนีซ ส่งผลให้เมืองคานส์กลายเป็นตัวแทนอย่างเป็นทางการ แม้ว่างานแรกจะถูกยกเลิกเพราะเหตุการณ์สงครามโลกครั้งที่สอง แต่เทศกาลนี้ได้เริ่มต้นอย่างจริงจังในปี ค.ศ. 1946 นับจากนั้นมา รางวัลมากมาย เช่น Palme d’Or และ Grand Prix ก็กลายเป็นเครื่องหมายแห่งเกียรติยศสำหรับวงการภาพยนตร์ทั่วโลก นอกจากนี้ ภาพยนตร์ไทยยังสร้างผลงานโดดเด่นผ่านผู้กำกับอย่าง อภิชาติพงศ์ วีระเศรษฐกุล และล่าสุดในปี 2025 ภาพยนตร์เรื่อง "ผีใช้ได้ค่ะ" ก็เข้าร่วมประกวดรางวัลใหญ่เช่นกัน
เทศกาลภาพยนตร์เมืองคานส์ถือกำเนิดขึ้นในช่วงปลายยุค 1930 เมื่อฝรั่งเศสต้องการสร้างเวทีใหม่ที่ไม่ถูกควบคุมโดยกลุ่มอำนาจทางการเมือง ในขณะนั้น เทศกาลหนังเวนิสกลายเป็นพื้นที่โฆษณาชวนเชื่อของนาซีเยอรมนีและอิตาลี ทำให้ประเทศประชาธิปไตยหลายแห่งตัดสินใจไม่เข้าร่วม ในที่สุด หลังจากการแข่งขันระหว่างเมืองต่าง ๆ ในฝรั่งเศส เมืองคานส์ได้รับเลือกให้เป็นสถานที่จัดงานอย่างเป็นทางการ แม้ว่างานครั้งแรกในปี ค.ศ. 1939 จะต้องเลื่อนออกไปเพราะสงคราม แต่ก็กลับมาจัดขึ้นอีกครั้งในปี ค.ศ. 1946 พร้อมกับรางวัลหลากหลายที่มอบให้แก่ภาพยนตร์ยอดเยี่ยมจากทั่วโลก
ประเทศไทยเองก็มีบทบาทสำคัญในเทศกาลนี้ โดยเฉพาะผู้กำกับอภิชาติพงศ์ วีระเศรษฐกุล ผู้นำแนวคิดแปลกใหม่เกี่ยวกับชนบทและความเหลื่อมล้ำมาสู่สายตาผู้ชมทั่วโลก ผลงานของเขาได้รับการยอมรับในระดับนานาชาติ เช่น เรื่อง "สุดเสน่หา" ที่คว้ารางวัล Un Certain Regard ในปี ค.ศ. 2002 หรือ "ลุงบุญมีระลึกชาติ" ที่ได้รับรางวัล Palme d’Or ในปี ค.ศ. 2010 ล่าสุดในปี 2025 ภาพยนตร์เรื่อง "ผีใช้ได้ค่ะ" ของผู้กำกับรัชฏ์ภูมิ บุญบัญชาโชค ก็ได้รับโอกาสในการประกวดรางวัลใหญ่ของงาน Semaine de la critique
นอกจากผู้กำกับแล้ว นักแสดงชาวไทยหลายคนก็เคยปรากฏตัวบนพรมแดงของเทศกาลนี้ เช่น หญิง-รฐา และปู-วิทยา รวมถึงซูเปอร์สตาร์อย่าง ชมพู่-อารยา ที่เข้าร่วมในฐานะแบรนด์แอมบาสเดอร์ของ L’Oréal Paris หรือ ริต้า-ศรีริต้า ในฐานะแขกของ Dior Cosmetics ส่วนปีที่ผ่านมา เบ็คกี้และฟรีนก็ได้เข้าร่วมกิจกรรมต่าง ๆ ของเทศกาล สะท้อนให้เห็นถึงความสัมพันธ์ที่แน่นแฟ้นระหว่างวงการบันเทิงไทยกับเวทีระดับโลกแห่งนี้
เทศกาลหนังเมืองคานส์ครั้งที่ 78 ในปี 2025 เป็นอีกหนึ่งโอกาสที่ภาพยนตร์ไทยจะได้แสดงความสามารถต่อสายตาคนทั้งโลก แม้จะมีความท้าทายอยู่ไม่น้อย แต่ความหวังที่จะเห็นภาพยนตร์ไทยสร้างชื่อเสียงอีกครั้งหลังจากระยะเวลาที่ยาวนานยังคงเป็นแรงผลักดันสำคัญสำหรับวงการภาพยนตร์ของเรา
